शनिवारची गोष्ट.

एक आटपाट नगर होतं. तिथे एक ब्राह्मण रहात होता. त्याला बायको, एक मुलगा आणि सून असं छोटंसं कुटुंब होत. मुलगा लांबच्या प्रवासाला गेला होता. ब्राह्मण गरीब होता. तो व त्याची बायको भिक्षा मागून धान्य आणत. सून घरातली कामे करून, स्वैपाक करून त्यांची वाट पाहत असे. सासू सासरे आले, ती तिघे मिळून जेवत.

श्रावण महिना सुरु झाला. शनिवारी नेहेमी प्रमाणे ब्राह्मण व त्याची बायको देवदर्शनाला गेले. इकडे घरी एक मुलगा आलं. आणि सुनेला म्हणाला, “बाई, मला स्नान करायचे आहे. मला तेलपाणी दे.” सून म्हणाली,”आमच्या घरात तेल नाही. तुला काय देवू?”

तो मुलगा म्हणाला,”माझ्या पुरतं तेल असेल. ते दे. मला भूकही लागली आहे. जेवायला दे.” तिने पाहिलं, तर बाटलीत तळाशी थोडसं तेल होतं. ते त्याला दिलं. अंघोळीला गरम पाणी दिलं. जे काही होतं, त्याचा स्वैपाक करून जेवायला वाढला. तो मुलगा निघून गेला. सासू सासरे परत आल्यावर त्यांच्याबरोबर आपण जेवली.

तो मुलगा असं चारही शनिवार आला. ब्राह्मणाच्या सुनेने चारी शनिवार त्याला जेवू घातलं. जाताना त्याने तांदूळ मागितले, व तो घरभर तांदुळाचे दाणे फेकून अदृश्य झाला. इकडे घराचा मोठा वाडा झाला. गोठ्यामध्ये गुरे ढोरे आली. नोकर चाकर आले. सासू सासरे देवळातून परत आले, पण त्यांना आपले घर सापडेना. आपल्या घराच्या जागी वाडा कुणाचा म्हणून विचार करत बाहेर उभे होते. सून बाहेर आली. तिने सर्व प्रकार सांगितला. ब्राह्मणाने तिला म्हंटले,” मुली श्री हनुमंताने तुला दर्शन दिले, व आशीर्वाद दिला. ही सारी त्याचीच कृपा.”

जसा मारुतीराया त्यांना प्रसन्न झाला, तसा तुम्हा आम्हा होवो.

माझ्या छोटीला ही सुद्धा गोष्ट खूप आवडते. पण तिचे या कालानुरूप निरागस प्रश्नही असतात. “आई, पण तूच म्हणतेस ना, की ओळखीचा माणूस नसेल तर त्याला घरात घेऊ नये, मग ?” मी अवाक. कारण, माझ्या आईने ही गोष्ट सांगितली, तर निमूट ऐकण्यापलीकडे मी काही केलं नाही. हा प्रश्न मला पडलाच नाही. तो काळही वेगळा होता. मी म्हटलं,” बरोबर सोना, आत्ता काळ वेगळा आहे. कोणा अनोळखी माणसाला घरात घेणे थोडे धोक्याचे. पण, देव कधी कोणत्या रूपात येइल आपली परीक्षा घ्यायला काही सांगता येत नाही.” “म्हणजे देव आपली परीक्षा घेतो का?” म्हटलं,”घेतो कधी कधी. पाहतो, तुम्ही दुसऱ्यांना मदत करता का? तुम्ही चांगले वागत असाल, तर तो तुम्हाला मदत करतो. आशीर्वाद देतो.” तिला हे पटलं.

गोष्टी प्रमाणे, कदाचित आपण आज कोणाला घरात घेवून अंघोळ घालू का मलादेखील माहीत नाही. पण, थोडा विचार करा…मुंबई, चेन्नई, गुरुग्राम आणि कुठे कुठे पूर आले, भूकंप झाले, आपल्यातल्या शेकडोंनी हजारो अनोळखींना मदत केली. आपल्या घरात देखील आसरा दिला. आपल्या घासातला घास दिला, अंथरूण पांघरूण दिले..बदल्यात गरजूंनी अनमोल अशा सदिच्छा आणि आशीर्वाद दिले!! तेच तर महत्वाचे आहेत आपल्या साठी. आपले भले होण्यासाठी. नाही का?!

Advertisements

अडगळीची खोली

पूर्वी मोठी घरं असायची, त्यात आताच्या पिढीला खरं वाटणार नाही अशा जादुई खोल्या असायच्या. कोठीची खोली, बाळंतिणीची खोली, तशीच एक अडगळीची खोली पण असायची. माझ्या आजोळी आम्हा मुलांना सुट्टीत खेळून कंटाळा आला की यापैकी एका जादुई खोलीत जायचो आणि पुढे 2-3 तास कसे निघून जायचे कळायचं नाही. अडगळीच्या खोलीत इतक्या नाविन्यपूर्ण वस्तू दिसायच्या कि नुसते पाहत बसायचो. त्याला मोठे लोक अडगळ का म्हणतात याचे नवल वाटायचे!

बागकामाची हत्यारं, अडकित्ते, पकडी, खिळे मोळे, जुने रंगाचे डबे, नीट बांधून ठेवलेली रद्दी, विविध आकारातले रंगाचे ब्रश, झाडू, बाटल्या, हिंगाचे डबे (ते मला खूप आवडायचे, लक्ष्मीचं चित्र असलेले), बिस्किटाचे रिकामे डबे, काही न काही. आम्ही गुपचूप दार बंद करून ते उचकुन पाहायचा उद्योग करायचो. दिवाळीच्या आधी आजी नेहेमी ती खोली पण साफ करून घ्यायची, नको ते भंगारवाल्याला द्यायची; त्यात तिला मदत करायला पण आवडायचं. जुन्या वस्तूंच्या काय काय आठवणी सांगत राहायची आजी, हे अमुक ने दिलेलं, ते तुझा मामा लहान असताना घेतलेलं, हा तुझ्या आईचा पाळणा, इ. त्या आठवणी सांगताना ती भूतकाळात चक्कर मारून यायची ते तिच्या डोळ्यात पाहायला खूप आवडायचं.
मग टाकू टाकू म्हणत पुन्हा ठेवल्या जायच्या काही वस्तू आणि तरी 2/4 वस्तूंची गच्छन्ती निश्चित व्हायची. भंगारवाला कधी येतो त्यावर नजर ठेवणे हे पण मोठं महत्वाचं काम आहे असं वाटायचं, आणि तिचं मोलभाव करणं सुद्धा मनापासून पाहत बसायचे मी.

आता दिवाळीच्या निमित्ताने सफाई करताना विशेष काम पडत नाही, कारण घरं लहान असल्याने नेहेमी साफ सफाई करत राहायची सवय. पण, मन आजही त्या अडगळीच्या खोलीत जातं.

मनात सुद्धा अशीच एक अडगळीची खोली असते, नको असलेले तिकडे कोंबत असतो आपण आणि वेळ मिळेल तेंव्हा डोकावतो तिथे सफाईच्या नावाखाली. कितीतरी आठवणी टाकून द्याव्या म्हणून उचलून पुन्हा ठेवतो…इतकं सोपं नसतं ना काडी काडी जमवलेलं टाकून देणं..मग पुन्हा आठवणींची संदुक बंद करून उठायचं, खोली बंद करून दिवाळीकड़े हसून पहायचं!

 

पूर्वी मोठी घरं असायची, त्यात आताच्या पिढीला खरं वाटणार नाही अशा जादुई खोल्या असायच्या. कोठीची खोली, बाळंतिणीची खोली, तशीच एक अडगळीची खोली पण असायची. माझ्या आजोळी आम्हा मुलांना सुट्टीत खेळून कंटाळा आला की यापैकी एका जादुई खोलीत जायचो आणि पुढे 2-3 तास कसे निघून जायचे कळायचं नाही. अडगळीच्या खोलीत इतक्या नाविन्यपूर्ण वस्तू दिसायच्या कि नुसते पाहत बसायचो. त्याला मोठे लोक अडगळ का म्हणतात याचे नवल वाटायचे!

बागकामाची हत्यारं, अडकित्ते, पकडी, खिळे मोळे, जुने रंगाचे डबे, नीट बांधून ठेवलेली रद्दी, विविध आकारातले रंगाचे ब्रश, झाडू, बाटल्या, हिंगाचे डबे (ते मला खूप आवडायचे, लक्ष्मीचं चित्र असलेले), बिस्किटाचे रिकामे डबे, काही न काही. आम्ही गुपचूप दार बंद करून ते उचकुन पाहायचा उद्योग करायचो. दिवाळीच्या आधी आजी नेहेमी ती खोली पण साफ करून घ्यायची, नको ते भंगारवाल्याला द्यायची; त्यात तिला मदत करायला पण आवडायचं. जुन्या वस्तूंच्या काय काय आठवणी सांगत राहायची आजी, हे अमुक ने दिलेलं, ते तुझा मामा लहान असताना घेतलेलं, हा तुझ्या आईचा पाळणा, इ. त्या आठवणी सांगताना ती भूतकाळात चक्कर मारून यायची ते तिच्या डोळ्यात पाहायला खूप आवडायचं.
मग टाकू टाकू म्हणत पुन्हा ठेवल्या जायच्या काही वस्तू आणि तरी 2/4 वस्तूंची गच्छन्ती निश्चित व्हायची. भंगारवाला कधी येतो त्यावर नजर ठेवणे हे पण मोठं महत्वाचं काम आहे असं वाटायचं, आणि तिचं मोलभाव करणं सुद्धा मनापासून पाहत बसायचे मी.

आता दिवाळीच्या निमित्ताने सफाई करताना विशेष काम पडत नाही, कारण घरं लहान असल्याने नेहेमी साफ सफाई करत राहायची सवय. पण, मन आजही त्या अडगळीच्या खोलीत जातं.

मनात सुद्धा अशीच एक अडगळीची खोली असते, नको असलेले तिकडे कोंबत असतो आपण आणि वेळ मिळेल तेंव्हा डोकावतो तिथे सफाईच्या नावाखाली. कितीतरी आठवणी टाकून द्याव्या म्हणून उचलून पुन्हा ठेवतो…इतकं सोपं नसतं ना काडी काडी जमवलेलं टाकून देणं..मग पुन्हा आठवणींची संदुक बंद करून उठायचं, खोली बंद करून दिवाळीकड़े हसून पहायचं!

मृणाल काशीकर- खडक्कर

अडगळीची खोली

पूर्वी मोठी घरं असायची, त्यात आताच्या पिढीला खरं वाटणार नाही अशा जादुई खोल्या असायच्या. कोठीची खोली, बाळंतिणीची खोली, तशीच एक अडगळीची खोली पण असायची. माझ्या आजोळी आम्हा मुलांना सुट्टीत खेळून कंटाळा आला की यापैकी एका जादुई खोलीत जायचो आणि पुढे 2-3 तास कसे निघून जायचे कळायचं नाही. अडगळीच्या खोलीत इतक्या नाविन्यपूर्ण वस्तू दिसायच्या कि नुसते पाहत बसायचो. त्याला मोठे लोक अडगळ का म्हणतात याचे नवल वाटायचे!

बागकामाची हत्यारं, अडकित्ते, पकडी, खिळे मोळे, जुने रंगाचे डबे, नीट बांधून ठेवलेली रद्दी, विविध आकारातले रंगाचे ब्रश, झाडू, बाटल्या, हिंगाचे डबे (ते मला खूप आवडायचे, लक्ष्मीचं चित्र असलेले), बिस्किटाचे रिकामे डबे, काही न काही. आम्ही गुपचूप दार बंद करून ते उचकुन पाहायचा उद्योग करायचो. दिवाळीच्या आधी आजी नेहेमी ती खोली पण साफ करून घ्यायची, नको ते भंगारवाल्याला द्यायची; त्यात तिला मदत करायला पण आवडायचं. जुन्या वस्तूंच्या काय काय आठवणी सांगत राहायची आजी, हे अमुक ने दिलेलं, ते तुझा मामा लहान असताना घेतलेलं, हा तुझ्या आईचा पाळणा, इ. त्या आठवणी सांगताना ती भूतकाळात चक्कर मारून यायची ते तिच्या डोळ्यात पाहायला खूप आवडायचं.
मग टाकू टाकू म्हणत पुन्हा ठेवल्या जायच्या काही वस्तू आणि तरी 2/4 वस्तूंची गच्छन्ती निश्चित व्हायची. भंगारवाला कधी येतो त्यावर नजर ठेवणे हे पण मोठं महत्वाचं काम आहे असं वाटायचं, आणि तिचं मोलभाव करणं सुद्धा मनापासून पाहत बसायचे मी.

आता दिवाळीच्या निमित्ताने सफाई करताना विशेष काम पडत नाही, कारण घरं लहान असल्याने नेहेमी साफ सफाई करत राहायची सवय. पण, मन आजही त्या अडगळीच्या खोलीत जातं.

मनात सुद्धा अशीच एक अडगळीची खोली असते, नको असलेले तिकडे कोंबत असतो आपण आणि वेळ मिळेल तेंव्हा डोकावतो तिथे सफाईच्या नावाखाली. कितीतरी आठवणी टाकून द्याव्या म्हणून उचलून पुन्हा ठेवतो…इतकं सोपं नसतं ना काडी काडी जमवलेलं टाकून देणं..मग पुन्हा आठवणींची संदुक बंद करून उठायचं, खोली बंद करून दिवाळीकड़े हसून पहायचं!

मृणाल काशीकर- खडक्कर

शनिवारची गोष्ट.

एक आटपाट नगर होतं. तिथे एक ब्राह्मण रहात होता. त्याला बायको, एक मुलगा आणि सून असं छोटंसं कुटुंब होत. मुलगा लांबच्या प्रवासाला गेला होता. ब्राह्मण गरीब होता. तो व त्याची बायको भिक्षा मागून धान्य आणत. सून घरातली कामे करून, स्वैपाक करून त्यांची वाट पाहत असे. सासू सासरे आले, ती तिघे मिळून जेवत.

श्रावण महिना सुरु झाला. शनिवारी नेहेमी प्रमाणे ब्राह्मण व त्याची बायको देवदर्शनाला गेले. इकडे घरी एक मुलगा आलं. आणि सुनेला म्हणाला, “बाई, मला स्नान करायचे आहे. मला तेलपाणी दे.” सून म्हणाली,”आमच्या घरात तेल नाही. तुला काय देवू?”

तो मुलगा म्हणाला,”माझ्या पुरतं तेल असेल. ते दे. मला भूकही लागली आहे. जेवायला दे.” तिने पाहिलं, तर बाटलीत तळाशी थोडसं तेल होतं. ते त्याला दिलं. अंघोळीला गरम पाणी दिलं. जे काही होतं, त्याचा स्वैपाक करून जेवायला वाढला. तो मुलगा निघून गेला. सासू सासरे परत आल्यावर त्यांच्याबरोबर आपण जेवली.

तो मुलगा असं चारही शनिवार आला. ब्राह्मणाच्या सुनेने चारी शनिवार त्याला जेवू घातलं. जाताना त्याने तांदूळ मागितले, व तो घरभर तांदुळाचे दाणे फेकून अदृश्य झाला. इकडे घराचा मोठा वाडा झाला. गोठ्यामध्ये गुरे ढोरे आली. नोकर चाकर आले. सासू सासरे देवळातून परत आले, पण त्यांना आपले घर सापडेना. आपल्या घराच्या जागी वाडा कुणाचा म्हणून विचार करत बाहेर उभे होते. सून बाहेर आली. तिने सर्व प्रकार सांगितला. ब्राह्मणाने तिला म्हंटले,” मुली श्री हनुमंताने तुला दर्शन दिले, व आशीर्वाद दिला. ही सारी त्याचीच कृपा.”

जसा मारुतीराया त्यांना प्रसन्न झाला, तसा तुम्हा आम्हा होवो.

माझ्या छोटीला ही सुद्धा गोष्ट खूप आवडते. पण तिचे या कालानुरूप निरागस प्रश्नही असतात. “आई, पण तूच म्हणतेस ना, की ओळखीचा माणूस नसेल तर त्याला घरात घेऊ नये, मग ?” मी अवाक. कारण, माझ्या आईने ही गोष्ट सांगितली, तर निमूट ऐकण्यापलीकडे मी काही केलं नाही. हा प्रश्न मला पडलाच नाही. तो काळही वेगळा होता. मी म्हटलं,” बरोबर सोना, आत्ता काळ वेगळा आहे. कोणा अनोळखी माणसाला घरात घेणे थोडे धोक्याचे. पण, देव कधी कोणत्या रूपात येइल आपली परीक्षा घ्यायला काही सांगता येत नाही.” “म्हणजे देव आपली परीक्षा घेतो का?” म्हटलं,”घेतो कधी कधी. पाहतो, तुम्ही दुसऱ्यांना मदत करता का? तुम्ही चांगले वागत असाल, तर तो तुम्हाला मदत करतो. आशीर्वाद देतो.” तिला हे पटलं.

गोष्टी प्रमाणे, कदाचित आपण आज कोणाला घरात घेवून अंघोळ घालू का मलादेखील माहीत नाही. पण, थोडा विचार करा…मुंबई, चेन्नई, गुरुग्राम आणि कुठे कुठे पूर आले, भूकंप झाले, आपल्यातल्या शेकडोंनी हजारो अनोळखींना मदत केली. आपल्या घरात देखील आसरा दिला. आपल्या घासातला घास दिला, अंथरूण पांघरूण दिले..बदल्यात गरजूंनी अनमोल अशा सदिच्छा आणि आशीर्वाद दिले!! तेच तर महत्वाचे आहेत आपल्या साठी. आपले भले होण्यासाठी. नाही का?!

शुक्रवारची गोष्ट .

एक नगर होतं. तिथे एक गरीब माणूस राहत असे. त्याच्या पत्नीला तिच्या शेजारणीने गरिबी दूर होण्यासाठी श्रावण शुक्रवार पासून श्री लक्ष्मी ची आराधना कर असे सांगितले. दिवसभर उपवास कर, संध्याकाळी सवाष्णीला बोलाव, तिचे पाय धू, ओटी भर. हळदी- कुंकू दे, साखर घालून दुध प्यायला दे, भाजलेल्या हरभऱ्यांची खिरापत दे आणि मग तू उपवास सोड. असं वर्षभर कर आणि नंतर य व्रताचे उद्यापन कर. तिने घरी आल्यावर देवाची प्रार्थना केली, आणि ती देवाची आराधना करू लागली.

त्याच गावात तिचा भाऊ राहत असे. तो श्रीमंत होता. त्याने गावभोजनाचा, सहस्त्राभोजनाचा कार्यक्रम सुरु केला. पण, आपल्या गरीब बहिणीला बोलावलं नाही. परंतु, गावातील सर्व लोक जाताना पाहून हिला आपल्या मुलांचा हट्ट मोडवला नाही. आणि ती आपल्या मुलांसोबत आमंत्रण नसताना जावून पंक्तीत बसली. भावाने तिला बोलावले नव्हते, कारण त्याला वाटले ही आपली बहिण आहे हे लोकांना कळेल तर आपल्याला हसतील. तो म्हणाला, “ताई, तू आज आलीस, पण पुन्हा येऊ नकोस.” तिला फार ओशाळल्यागत झाले. ती जेवून मुलांना घेवून घरी आली. मुलांनी पुन्हा दुसरे दिवशी हट्ट केला. तिला वाटले, रागावला तरी भूच आहे. मुलांना चांगलं जेवायला मिळेल. म्हणून ती दुसरे दिवशी मुलाना घेवून भावाच्या घरी गेली. भावाने पंक्तीत तूप वाढताना तिला पाहिले, आणि तो म्हणाला, “भिकारडी ती भिकारडी, पुन्हा पुन्हा येऊ नको म्हटलं तरी येतेस. उद्या आलीस तर हाकलून घालवून देईन.” तिने तरी भावाचा राग मानला नाही. तिसरे दिवशी मात्र तिला भावाने हाताला धरून घालवून दिले. ती फार दुःखी झाली. देवाची प्रार्थना केली. पूर्ण दिवस उपवास घडला. देवीला तिची दया आली. दिवसानुदिवस सुखाचे दिवस येऊ लागले.

वर्ष जाताजाता, तिचे दिवसही पालटले. पुढे एके दिवशी ती तिच्या व्रताचे उद्यापन करू लागली. भावाला जेवायला बोलावलं. त्याला ओशाळायला झालं. तो म्हणाला,” ताई, तू उद्या माझ्या घरी जेवायला ये. नाही म्हणू नकोस. उद्या तू आली नाहीस, तर मी तुझ्या घरी येणार नाही.” तिने येते म्हंटलं. भावाचा हेतू कळला. दुसऱ्या दिवशी सकाळी लवकर उठून, छान आवरून, दाग –दागिने घालून, उंची पैठणी नेसून भावाकडे गेली. भाऊ वाटच पाहत होता. ताई आली तशी त्याने हाताला धरून पाटावर बसवलं. पाय धुवायला गरम पाणी दिलं. जेवायची पाने वाढली. तिचं पान आपल्या शेजारी वाढलं.

भाऊ जेवायला बसला. ताईने आपली शालजोडी काढून बसल्या पाटावर ठेवली. भावाला वाटला, उकडत असेल म्हणून काढले असेल. नंतर तिने एक एक करून आपले सर्व दागिने काढून ठेवले. आणि जेवणाचा एक एक घास ती त्या दागिन्यांवर ठेवू लागली. भावाने विचारले, “ताई, तू हे काय करतेस? तू जेव ना.” तिने सांगितलं, “ अरे, हे माझं जेवण नाही. या लक्ष्मीचं जेवण आहे. जे मी चुकून सहस्त्राभोजनाच्या दिवशी जेवले.” हे ऐकून भावाला आपली चूक समजली. त्याने उठून तिचे पाय धरले. आणि क्षमा मागितली. बहिणीने भावाला क्षमा केली, आणि दोघांनी देवीचे आभार मानले. नंतर भाऊ तिच्याकडे जेवायला गेला. तिला आनंद झाला. देवीने तिला जसा समर्थ करून आनंदी केलं, तसा तुम्हा आम्हा करो.

माझ्या छोटीला ही कहाणी मी गोष्ट म्हणून सुद्धा सांगायचे. तिला ही गोष्ट  खूप आवडते. आणि ती मन लावून ऐकते. आपल्यापेक्षा कमी असलेल्यांना कमी लेखू नये हे तात्पर्य तिला समजले पाहिजे हाच माझा अट्टाहास !

आपणही कधी ना कधी अशा प्रसंगाला सामोरे गेलेलो असू, जेंव्हा आपल्या पेक्षा अधिक चांगल्या सांपत्तिक स्थिती मधील नातेवायिक किंवा मित्र मंडळीनी आपल्याला त्यांच्या एखाद्या कार्यक्रमात, पार्टीत,  सोयीस्कररित्या याच कारणाने  वगळलेलं असतं. कारण, कधी कधी सन्मान हे आपल्या सांपत्तिक स्थिती मुळेच येतात. मलादेखील असे अनेक अनुभव आले. आपण वाईट वाटून नं घेता, आपले चांगले कर्म करत राहायचे, देवाची कृपा होतेच…कारण, प्रत्येकाचे चांगले दिवस येतात. आपल्या चांगल्या दिवसात कोणाला कमी लेखू नका…आणि वाईट दिवसात ज्यांनी साथ दिली त्यांना विसरू नका. चांगल्या दिवसांमध्ये कोणी मानसन्मान दिला तर तो त्या लक्ष्मी मुळे आला आहे, याची जाण ठेवा, म्हणजे झालं.

बुधबृहस्पतीची गोष्ट.

बुध हा बृहस्पतीचा मुलगा. व्यापाऱ्यांचा देव व  त्यांचे रक्षण करणारा. त्याचा वार बुधवार असे मानतात. त्याला व बृहस्पती देवाला प्रसन्न करून घेण्याबद्दलची श्रावणात सांगितली जाणारी एक गोष्ट..

एका नगरात एक श्रीमंत माणूस राहात होता. त्याला सात मुलगे होते व सात सुनाही होत्या, असं मोठ्ठं कुटुंब होतं. त्यांच्या कडे रोज एक मामा-भाचे भिक्षा मागण्यास जात असत. त्याच्या सुना आमचे हात भिक्षा घालण्यास रिकामे नाहीत म्हणून सांगत. असे पुष्कळ दिवस झाल्यावर त्यांच्या घरी दारिद्र्य आलं. सर्वांचे हात खरंच रिकामे झाले. मामा- भाचे पुन्हा भिक्षा मागण्यास आले तेंव्हा सुनांनी सांगितलं, असतं तर दिलं असतं. आमचे हात रिकामे झाले. सर्वात धाकटी सून थोडी विचारी आणि शहाणी होती. तिने विचार केला, की जेंव्हा होतं तेंव्हा दिलं नाही. आता नाही म्हणून भिक्षेकरी विन्मुख जातात. तिने मामा- भाचे यांच्या पाया पडून त्यांची माफी मागितली. आणि पुन्हा पूर्वीसारखे ऐश्वर्य यावे यासाठी उपाय सांगण्याची विनंती केली.

त्यांनी सांगितले, श्रावणमासी दर बुधवारी आणि बृहस्पतिवारी (गुरुवारी) एका भुकेल्या माणसाला जेवू घाल. तुला जे पाहीजे असेल त्याची मनापासून इच्छा कर, पाहुण्यांच्याशी चांगलं वाग..त्यांचा सन्मान कर. म्हणजे इच्छित गोष्टी  पूर्ण होतील.  त्याप्रमाणे धाकटी सून करू लागली.

एके दिवशी तिला स्वप्नं पडलं की तिच्या घरी जेवणावळ आहे, आणि चांदीच्या भांड्यातून तूप वाढते आहे. हे तर त्यांचे वैभव परत आल्याचे लक्षण..तिने खूप आनंदाने आपले स्वप्न जावांना सांगितल्यावर त्या हसू लागल्या. तिची थट्टा केली. पण त्यावेळी एक चमत्कार झाला. तिचा नवरा प्रवासाला गेला होता. त्या नगराच्या राजाचा मृत्यू झाला. दुसऱ्या राजाला गादीवर बसवल्याशिवाय अंत्यसंस्कार करायचे नाहीत म्हणून तेथील लोकांनी एका हत्तीणीच्या सोंडेत माळ दिली वर तिला नगरात फिरवले. ज्याच्या गळ्यात ती माळ घालेल, त्याला राज्याभिषेक होयील अशी दवंडी पिटवली. हत्तीणीने नेमकी हिच्या नवऱ्याच्या गळ्यात माळ घातली. पण याचा दरिद्री अवतार पाहून राजवाड्यातील मंडळीनी त्याला हाकलून लावले. पुन्हा हत्तीणीला फिरवले. तिने पुन्हा याच्याच गळ्यात माळ घातली. असे दोनदा झाल्यावर मात्र यालाच राज्याभिषेक करून राजाच्या गादीवर बसवले. त्याने आपल्या घरच्यांची चौकशी करवली असता आता ते अन्न-धान्याची कमतरता होवून देशोधडीला लागल्याचे समजले.

राजाने एका मोठ्या तलावाचे काम सुरु केले. तिथे रोजगारासाठी हजारो मजूर खपू लागले. त्यात त्याच्या घरातील लोक सुद्धा होते. त्याने आपली पत्नी ओळखली, आणि त्याला आनंद झाला. तिने त्याला तिला पडलेल्या स्वप्नाची हकीकत सांगितली. देवाने देणगी दिली, पण जावांनी थट्टा केली. राजाने तिचे स्वप्न लक्षात ठेवून, गाव – भोजनाचा कार्यक्रम ठेवला आणि वाढण्यासाठी तिच्या हातात चांदीच्या भांड्यात तूप दिले. लोक जेवून संतुष्ट झाले. जावांनी ते पाहिलं. राजाने त्यांचाही सन्मान केला. त्यांचा परिवार वाढला. मुलं बाळ झाली. दुःखाचे दिवस गेले, सुखाचे दिवस परत आले. तिला जसे बुधबृहस्पती प्रसन्न झाले, तसे तुम्हा आम्हा होवोत!

टीप : आपण आज बुधबृहस्पतीच्या मूळ कथेप्रमाणे पूजा अर्चा करणार नाही.  परंतु, आपल्या घासातला एक घास कोण गरजूला नक्कीच देवू शकतो. आपल्या कडे असताना ‘नाही आहे’ म्हणणे हे मनाचे दारिद्य नव्हे का? आपल्याकडे असताना नाही म्हणणे यामुळे कदाचित आपल्याकडे जे आहे ते नाहीसे होऊ शकते. अर्थात, ती वेळ कोणावरच नं येवो.

गोष्टीमधील स्त्रीच्या नवऱ्याच्या गोष्टी बद्दल म्हणाल, तर आज हीच परिस्थिती आहे. एकादे पद रिकामे झाले, की आंधळे पणाने नवीन व्यक्ती शोधून जागा भरण्यात येते. मग ती व्यक्ती आपल्या जिवलगांना / नातेवाइकांना कोणत्या तरी सरकारी योजनेमार्फत काम मिळवून देते..एकूण काय, सर्वांचे भलेच होते!!

आपण या गोष्टी मुळे एक व्रत नक्कीच घेऊ शकतो…आपल्या घासातला घास गरजूला द्यायला नाही म्हणूया नको!

 

वाटीभर दुधाची गोष्ट!

श्रावण सोमवार खूप पवित्र दिवस. मस्त पाउस, हिरवळ, आणि शंकराच्या देवळात मनोभावे घेतलेले दर्शन. खरंच शंकराच्या पिंडीवरचा जलाभिषेक पाहून देखील मनःशांती मिळते. माझ्या लेकीला घेवून जवळच्या शंकराच्या देवळात गेलं, की तिला शंकराच्या पिंडी वर पांढऱ्या शुभ्र फुलांची आणि हिरव्यागार बेलाच्या पानांची सजावट पाहण्यात खूप मजा येते. काही दिवसापूर्वी आम्ही सगळे भोजपूरच्या प्रसिद्ध महादेव मंदिरात गेलो होतो. त्या मंदिराची भव्यता आठवली तरी अजूनही तिचे डोळे मोठ्ठे आणि तोंडाचा आ वासून म्हणते, “मम्मा, इतकी मोठी शंकराची पिंडी मी कुठ्ठेच पाहिली नाही अजून!”

तिला श्रावण सोमवारची ‘वाटीभर दुधाची गोष्ट’ पण तितकीच आवडते. तिच्या मते गोष्टीतली आजीबाई, जगातली बेस्ट आजी आहे!

तर एकदा काय झालं, एका मोठ्या नगरामध्ये एक राजा होता. तो खूप मोठा शिवभक्त होता. त्याने ठरवले, की आपल्या नगरातील शिवमंदिराचा गाभारा दुधाने भरायचा. मग कशाचा अवकाश, त्याने दवंडी पिटवली, की सगळ्यांनी घरी, असेल नसेल तितके सगळे दुध गाभार्यात आणून महादेवाच्या पिंडीवर वाहावे. त्याची प्रजा घाबरून गेली. सगळे दुध देवाला वाहिले, तर मुलाबाळांना, वासरांना काय पाजावे?? पण, राजाच्या आदेशापुढे सगळे झुकले. सर्व लोकांनी घरातील सगळे दुध आदेशाप्रमाणे महादेवाला वाहिले, पण आश्चर्य, गाभारा भरला नाही. त्याच गावात, एक म्हातारी आजी राहायची. तिने मात्र, या आदेशाला फारसे मानले नाही. तिने वासरू गायीपाशी सोडले, मुलांना दुध दिले, आणि मग दुपारी उरलेले वाटीभर दुध घेवून, फुले, बेलपान घेवून देवळात गेली. तिने मोठ्या श्रद्धेने महादेवाला हात जोडले. फुल, बेलपान वाहिले, आणि सोबत आणलेले वाटीभर दुध समाधानाने महादेवावर वाहिले. काय आश्चर्य?! इतका वेळ नं भरलेला गाभारा भरला! पुजारी पाहाताच राहिला. त्याने राजाकडे खबर पाठवली. राजा स्वतः पाहायला आला. गाभारा दुधाने भरला होता.

पुढे दोन-चार दिवस असेच झाले. म्हातारी आजी आपल्या घरचे वाटीभर दुध जोपर्यंत देवाला वाहात नाही, तोवर गाभारा भरत नसे. राजाला राहवेना. त्याने एक दिवस लपून हा सर्व प्रकार पाहिला. आजीचे हात धरले, आणि म्हणाला, “आजी, हा काय प्रकार आहे, सांगा”. म्हातारी आजी घाबरून गेली. राजा म्हणाला, “घाबरू नका, पण मला सांगा, की तुम्ही दुध वाहात नाही तोवर गाभारा भारत नाही, असे का?” आजी म्हणाली, “महाराज, तुमची आज्ञाच चुकीची होती. सगळं दुध देवाला वाहिलं, आणि राज्यातल्या सगळ्या मुलांचे, वासरांचे प्राण तळमळले. आयांचे, गायी- म्हन्शींची आपल्या लेकरांसाठी तळतळ झाली. देवाला हे कसे आवडेल? म्हणून गाभारा भरला नाही. म्हणून, मुला- वासरांना दुध पाजावे, घरी सगळ्यांनी आनंदाने राहावे, आणि मग पहा, प्रत्येकाने थोडेसे दुध वाहिले, तरी गाभारा भरेल.”

राजाला आपली चूक समजली. त्याने सर्वांची माफी मागितली आणि आपला आदेश मागे घेतला.

खरंच आहे नाही का, घरातल्या लहान मुलांना, पशुप्रान्यांना उपाशी ठेवून देव कधी प्रसन्न होईल का? नाहीच मुळी!

माझी लेक म्हणते, “मम्मा, सगळ्याच आज्या अशाच हुशार असतात. आपली आजी पण देवाला आणि मला एकदमच लाडू खायला देते. ती म्हणते,तू पण माझी देवी आहेसच की !”